PodatkiPrawo gospodarczePrawo spółek handlowych

Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe

Zdecydowana większość członków zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zdaje sobie sprawę z tego, że w przypadku bezskuteczności egzekucji skierowanej przeciwko spółce przez wierzycieli ponosi solidarną ze spółką odpowiedzialność za jej zobowiązania (art. 299 Kodeksu spółek handlowych).

Niewielu jednak wie, że członkowie zarządów spółek z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają także za zobowiązania podatkowe spółki (solidarnie ze spółką i całym swoim majątkiem), jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna (art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa).

Co istotne, odpowiedzialność członka zarządu nie ogranicza się do niezapłaconej w terminie kwoty podatku, lecz obejmuje także:

  1. podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez spółkę jako płatnika lub inkasenta,
  2. odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych,
  3. niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek,
  4. koszty postępowania egzekucyjnego.

O odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.

Odpowiedzialność członka zarządu jest ograniczona do czasu pełnienia przez niego funkcji i obejmuje wyłącznie zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w tym czasie, a także z tytułu niezwróconych należności podlegających zwrotowi bez wezwania organu podatkowego i z tytułu nienależnie pobranego wynagrodzenia płatnika lub inkasenta (art. 52 oraz art. 52a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa) powstałych w tym czasie.

Od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością członek zarządu może uwolnić się na trzy sposoby:

  1. poprzez wykazanie, że:

a. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, albo

b. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

2. poprzez wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Podejmując próbę uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością członkowie zarządu często wskazują na drugą spośród wymienionych przesłanek. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że przekonanie organu podatkowego do słuszności argumentacji zbudowanej wokół tej przesłanki wcale nie jest łatwe.

Winę członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości organy podatkowe oceniają według kryteriów podwyższonej staranności, uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt: I FSK 2048/15). Ze względu na brak definicji „winy” w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, należy w tym zakresie sięgać do wzorców wypracowanych w prawie cywilnym. W związku z tym, członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki zarówno w przypadku umyślnego zawinienia w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, jak i w przypadku zawinienia nieumyślnego (i to zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na brak winy można się powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych (np. obłożna choroba) (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt: II FSK 817/16). Nie uwolni się od odpowiedzialności członek zarządu, jeżeli stan jego zdrowia faktycznie nie uniemożliwiał wykonywania czynności zarządu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2018 r., sygnakt: II FSK 2623/16). Podobnie, nie usprawiedliwia braku winy w niezłożeniu wniosku choroba psychiczna (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt: I SA/Bk 42/14).

W tym miejscu, trzeba zwrócić uwagę na przepis art. 116 § 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, który wszedł w życie z początkiem 2016 r., a który konstytuuje domniemanie, iż  niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości następuje bez winy członka zarządu, o ile obowiązek jego zgłoszenia powstał i istniał wyłącznie w czasie, gdy prowadzona była egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

Autor: adwokat Ewelina Mierzwicka

Facebook