Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, a także obowiązek przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach, należą do podstawowych powinności każdego pracownika (odpowiednio na podstawie art. 100 § 2 pkt 4 i 5 Kodeksu pracy).

Dziś, kiedy informacja jest jedną z największych wartości, a konkurenci uciekają się do różnego rodzaju nieuczciwych praktyk, aby ją pozyskać, warto o tych obowiązkach pracownikom przypominać. Trzeba też pamiętać, że w przypadku ich naruszenia przez pracownika, pracodawca nie pozostaje bez ochrony prawnej.

Obowiązek zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę

Jak stanowi przepis art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy, pracownik jest zobowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Pracodawca może samodzielnie zdecydować o tym, jakiego rodzaju informacje chce chronić. Z tego względu, pracodawcy nierzadko decydują się na umieszczenie w regulaminie pracy katalogów informacji, które pracownicy są zobowiązani zachować w tajemnicy. Częstą praktyką jest też zamieszczanie klauzul dotyczących poufności w umowach o pracę.

Ochronie podlegają nie tylko informacje, które pracownik uzyskuje w związku z wykonywaniem powierzonych mu obowiązków pracowniczych, lecz także wszelkie inne informacje, o których pracownik dowiedział się w związku z zatrudnieniem, jeżeli ich ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.

Co więcej, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 czerwca 2000 r., sygn. akt: I PKN 697/99: „Naruszenie obowiązku zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę (art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy), może polegać na uzyskaniu wiedzy o nich przez nieuprawnionego pracownika.”.  Z przytoczonego rozstrzygnięcia wprost wynika, iż na pracowniku ciąży nie tylko obowiązek powstrzymania się od ujawnienia informacji, którą już posiada, lecz także od uzyskiwania informacji dla niego nieprzeznaczonych, wobec których pracodawca podjął stosowne kroki w celu ich zabezpieczenia ze względu na możliwość poniesienia szkody wskutek ich ujawnienia.

Obowiązek przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach

Obowiązek zachowania przez pracownika określonych informacji w tajemnicy wynika nie tylko z Kodeksu pracy, lecz również z przepisów odrębnych. W takim przypadku bez znaczenia pozostaje to, czy ujawnienie takich informacji mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, czy też nie. Już z samego faktu uregulowania tajemnicy w odrębnym przepisie należy wyprowadzić obowiązek jej zachowania przez pracownika.

Jeszcze do niedawna podstawowym przepisem odrębnym regulującym tą kwestię był art. 11 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, stanowiący o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa. W dniu 4 września 2018 r. w życie weszły jednakże przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz niektórych innych ustaw, i obecnie zastosowanie przepisu art. 11 ustawy wobec pracowników nie jest już wcale oczywiste. Przepis ten w znowelizowanej treści budzi istotne problemy interpretacyjne. Z jego literalnego brzmienia można bowiem wyprowadzić wniosek, iż adresatami zawartych w nim zakazów są wyłącznie przedsiębiorcy (jakkolwiek szeroko rozumiani – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Nie są nimi, natomiast, pracownicy. Mając na uwadze, iż pracownicy są głównymi „przechowawcami” tajemnic przedsiębiorstwa, trudno się z taką wykładnią zgodzić. Wyłączenie osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami, w tym w szczególności pracowników, z zakresu potencjalnych sprawców czynów naruszających tajemnice przedsiębiorstwa nie może zyskać aprobaty. Na ukształtowanie się w tym zakresie linii orzecznictwa, ewentualnie na zmianę przepisów, wypadnie jednak poczekać.

Wobec powyższych wątpliwości, warto zwrócić uwagę na możliwość umownego objęcia pracowników obowiązkiem zachowania poufności informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, w szczególności na czas po ustaniu stosunku pracy. Wówczas, bowiem, obowiązek zachowania tajemnicy, o którym mowa w art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy, już nie obowiązuje.

Do grupy „tajemnic określonych w odrębnych przepisach” należy ponadto zaliczyć tajemnice wynikające ze specyfiki określonych zawodów. Tytułem przykładu można wskazać następujące regulacje:

  • tajemnica bankowa, wynikająca z art. 104 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe,
  • tajemnica lekarska, wynikająca z art. 40 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
  • tajemnica dziennikarska, wynikająca z art. 15 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe,
  • tajemnica związana z udzielaniem pomocy psychologicznej, wynikająca z ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

Autor: adwokat Ewelina Mierzwicka

Facebook