Prawo pracy

Pracowniczy Plan Kapitałowy w pytaniach i odpowiedziach

Jedną z wielu nowości, które zostały wprowadzone do polskiego systemu prawnego w 2019 r., jest pracowniczy plan kapitałowy (PPK). W dzisiejszym wpisie postaram się przybliżyć nieco tę instytucję w pytaniach i odpowiedziach.

O co chodzi?

Pracowniczy plan kapitałowy został wprowadzony ustawą z dnia 4 października 2018 r., która jednak weszła w życie 1 stycznia 2019 r.  Zgodnie z tą ustawą, PPK jest tworzony w celu systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez niego 60. roku życia. Środki zgromadzone w PPK są zatem w zamyśle ustawodawcy rodzajem dodatku do emerytury. Widocznie ustawodawca przewiduje, że w niedługim czasie emerytury – i tak już niskie – nie będą wystarczały na zaspokojenie choćby podstawowych potrzeb życiowych.  Według ostatnich badań (CBOS) około 51% gospodarstw domowych nie posiada żadnych oszczędności. Przyczyną takiego stanu rzeczy, w ogromnej większości przypadków, są oczywiście niskie zarobki, które nie pozwalają na odkładanie niewielkich nawet sum. W swym założeniu PPK ma zatem ułatwić Polakom czynienie oszczędności na „jesień życia”.

Kto może oszczędzać?

Przystąpienie do PPK jest dobrowolne. Pracownik może w każdej chwili złożyć oświadczenie o rezygnacji z udziału w PPK. Automatycznie jednak PPK obejmie wszystkich pracowników w wieku od 18 do 54 lat, za których pracodawca odprowadza składki emerytalno-rentowe. Osoby między 55 a 69 rokiem życia mogą uczestniczyć w PPK po wyrażeniu takiej woli. Programem objęte są zatem nie tyko osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę, ale także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług. Samozatrudnieni (których w Polsce jest około miliona) są wyłączni z kręgu uprawnionych do korzystania z dobrodziejstwa tej instytucji.

Od kiedy?

Termin wprowadzenia przez pracodawcę PPK uzależniony jest od liczby zatrudnionych przez niego osób. Im więcej zatrudnionych pracowników, tym szybciej pracodawca powinien przystąpić do PPK. Podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób przystąpią do PPK już od 1 lipca 2019 r. Najmniejsze przedsiębiorstwa przyłączą się od 1 stycznia 2021 r.

Ile wynoszą składki i jakie są dodatki?

Odprowadzanie składek w ramach PPK obciąża zarówno pracodawcę jak i pracownika. Zarówno pracodawca, jak i pracownik, oprócz składki podstawowej, mogą zadeklarować finansowanie wpłat dodatkowych. Ustawa precyzyjnie określa wysokość zarówno składki podstawowej, jak i dodatkowej. Kształtuję się one następująco.

  • składka podstawowa pracodawcy – 1,5% wynagrodzenia,
  • składka dodatkowa pracodawcy – do 2,5% wynagrodzenia,
  • składka podstawowa pracownika – 2,0% wynagrodzenia, z tym zastrzeżeniem, że może ona wynosić mniej niż 2% wynagrodzenia, ale nie mniej niż 0,5% wynagrodzenia, jeżeli wynagrodzenie uczestnika PPK osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia,
  • składka dodatkowa pracownika – do 2,0% wynagrodzenia.

Co do zasady zatem minimalna miesięczna kwota trafiająca do PPK wynosi 3,5% miesięcznego wynagrodzenia, maksymalna zaś 8%. Wysokość składki pracownik określa w deklaracji złożonej pracodawcy. Może być ona zmieniona w dowolnym momencie. Wpłaty finansowane przez pracownika będą potrącane z wynagrodzenia po opodatkowaniu, czyli z wynagrodzenia “na rękę”. Każdego miesiąca zatem pracownik uczestniczący  w PPK otrzyma niższy przelew niż dotychczas.

Oprócz powyższych składek ustawodawca przewidział także składkę powitalną. Każdy, kto rozpocznie oszczędzanie w PPK otrzyma jednorazowo kwotę 250 zł, finansowaną ze środków Skarbu Państwa. Dodatkowo, z tytułu uczestnictwa w PPK, uczestnik corocznie otrzyma dopłatę w wysokości 240 zł, także finansowaną z pieniędzy publicznych.

Czy Komornik może zająć moje oszczędności?

Środki zgromadzone na rachunku PPK nie podlegają egzekucji sądowej ani administracyjnej. Ograniczenia te nie mają zastosowania do egzekucji mającej na celu zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych, w tym należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłaconych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów.

Kiedy mogę wypłacić moje oszczędności?

Uczestnictwo w PPK jest dobrowolne, zatem pracownik w każdej chwili może złożyć pracodawcy oświadczenie o rezygnacji z oszczędzania w ten sposób. Uczestnik PPK może rozporządzać środkami zgromadzonymi na jego rachunku PPK jednak tylko w bardzo ograniczonym zakresie. W przypadku gdy uczestnik PPK zrezygnował z oszczędzania w PPK albo ustało zatrudnienie uczestnika PPK, zgromadzone środki pozostają na rachunku PPK uczestnika PPK do czasu ich wypłaty lub zwrotu. Wypłata zgromadzonych środków możliwa jest na wniosek uczestnika PPK po ukończeniu przez niego 60 lat. Nawet jednak po osiągnięciu takiego wieku, uczestnik nie ma obowiązku odebrania zgromadzonych środków. Może oszczędzać dalej.

Uczestnik PPK, nawet przed osiągnięciem 60 roku życia, może złożyć wniosek o wypłatę do 100% zgromadzonych środków, jeżeli przeznaczy je na wkład w budowę domu. Tak pobrane pieniądze podlegają jednak zwrotowi do PPK.

W przypadku poważnego zachorowania uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka, Uczestnik PPK może wnioskować o wypłatę do 25% środków zgromadzonych na rachunku PPK. Pieniądze pobrane w takim wypadku nie podlegają zwrotowi.

Co w przypadku śmierci?

Uczestnik PPK może wskazać jedną lub więcej osób, które jako osoby uprawnione mają po jego śmierci otrzymać środki zgromadzone na jego rachunku PPK. Jeżeli jednak w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, połowa zgromadzonych środków przekazywana jest małżonkowi zmarłego uczestnika. Pozostałą kwotę (lub w razie braku małżonka – całą) przekazuje się osobom uprawnionym, czyli wskazanym przez uczestnika PPK, lub w razie braku takiego wskazania, jego spadkobiercom.

 

Autor: radca prawny Hubert Lipiński

 

 

 

 

Facebook